GLP-1 supplementen: wat er wordt verkocht en wat het doet

Kort antwoord: nee, niet in de betekenis die de meeste mensen bedoelen. Er is geen vrij verkrijgbaar product dat doet wat GLP-1 medicatie doet.

Dat volgt uit de wet en niet uit een mening. GLP-1-receptoragonisten zoals semaglutide, liraglutide en tirzepatide zijn in Nederland UR-geneesmiddelen: uitsluitend op recept. ^[1] Een product dat je zonder recept in een webshop of bij een drogist koopt, kan dus per definitie geen GLP-1-agonist bevatten. Zou het dat wel bevatten, dan wordt het illegaal verhandeld.

Wat er onder die noemer wel wordt verkocht, zijn voedingssupplementen. Die vallen onder de warenwet en niet onder de geneesmiddelenwet. Ze zijn niet beoordeeld door het EMA of het CBG, een fabrikant hoeft niet aan te tonen dat ze bij overgewicht iets doen, en een medische claim mag er sowieso niet op staan. ^[2]

Het aanbod komt in een paar vaste vormen terug.

Capsules en poeders. Vaak met berberine, chroom, inuline of andere vezels. Berberine wordt op sociale media weleens de natuurlijke Ozempic genoemd. Dat is een marketingterm en geen farmacologische vergelijking: berberine is een plantaardig alkaloide en geen GLP-1-agonist. Het remt bovendien enzymen die andere medicijnen afbreken, waardoor die sterker kunnen gaan werken. Gebruik je medicatie, overleg dan met je apotheker voordat je eraan begint. ^[3]

Druppels en sprays. Meestal aangeboden als GLP-1 booster of GLP-1 activator. De claim is doorgaans dat ze je eigen aanmaak van GLP-1 stimuleren, niet dat ze het hormoon bevatten.

Ampullen. Kleine flesjes die de indruk wekken dat er iets injecteerbaars in zit. Een injecteerbare GLP-1-agonist is een geneesmiddel op recept; wat vrij verkocht wordt, is dat niet.

Pleisters. Aangeboden als naaldloze manier om GLP-1 binnen te krijgen. Waarom dat niet kan, staat hieronder.

Hiermee is niet gezegd dat zulke producten nergens goed voor zijn. Vezels geven een verzadigd gevoel en eiwit helpt spiermassa behouden. Dat is alleen iets heel anders dan het effect van een geregistreerd geneesmiddel.

Semaglutide is een peptide: een keten van 31 aminozuren met een molecuulmassa van ruim 4.000 dalton. ^[4] Dat maakt twee dingen lastig.

Je huid laat vrijwel alleen kleine moleculen door, in de praktijk tot ongeveer 500 dalton. ^[5] Een molecuul dat acht keer zo groot is komt er niet doorheen. Een pleister of creme met semaglutide zou dus niets doen, ook niet als het middel er werkelijk in zat.

Je maagsap breekt eiwitten af. Daarom bevat Rybelsus, de orale semaglutide die je in Nederland bij de apotheek krijgt, een hulpstof die de opname mogelijk maakt. ^[1] Om diezelfde reden neem je hem nuchter in met een half glas water en wacht je daarna minstens dertig minuten met eten en drinken. Zonder zulke hulpstoffen komt er van een oraal peptide bijna niets in je bloed terecht.

Dat is precies waarom de meeste GLP-1-middelen injecties zijn, en waarom een orale variant jaren onderzoek heeft gekost.

Hier zit het punt waar de meeste supplementenverhalen aan voorbijgaan. Tijdens een behandeling met GLP-1 eet je vanzelf minder, en met kleinere porties komen er ook minder voedingsstoffen binnen. Dat is geen bijwerking van het middel maar een gevolg van hoeveel je eet.

De Nederlandse Vereniging van Dietisten noemt eiwit, vitamine D, de B-vitamines waaronder B12, en ijzer als de voedingsstoffen waarbij tijdens GLP-1-gebruik het vaakst een tekort wordt gezien. ^[8] Daarnaast spelen er twee praktische punten:

• Eiwit. Bij snel gewichtsverlies gaat een deel van wat je kwijtraakt ten koste van spier. Voldoende eiwit en krachttraining beperken dat.
• Vezels. Obstipatie is een veelvoorkomende klacht. Vezels en genoeg drinken helpen daarbij.

Of jij ergens iets voor nodig hebt, hangt af van wat je eet en van je bloedwaarden. Een supplement vult een tekort aan, het is geen standaardonderdeel van een traject. In de kennisbank staat uitgebreider welke voedingsstoffen aandacht verdienen: wat je lichaam nodig heeft als je minder eet en wanneer supplementen wel en niet zinvol zijn.

Het onderscheid is uiteindelijk eenvoudig.

Een geregistreerd geneesmiddel is beoordeeld door het EMA of het CBG. Er ligt onderzoek onder dat laat zien wat het doet, er hoort een bijsluiter bij met bijwerkingen en contra-indicaties, en een arts beoordeelt of het in jouw situatie verantwoord is. Dat geldt voor Ozempic, Wegovy, Mounjaro, Saxenda en Rybelsus.

Een voedingssupplement doorloopt dat traject niet. Het mag geen medische claims voeren, en waar dat toch gebeurt is dat juist een reden om ervan af te blijven.

Wil je weten wat GLP-1 precies is en hoe die middelen werken, dan staat dat op de GLP-1 pagina. Voor de tabletvorm is er een apart overzicht over GLP-1 pillen.