Goed nieuws voor mensen met een ernstige leveraandoening: Europa heeft voor het eerst een GLP-1 medicijn goedgekeurd voor de behandeling van MASH. Dit is een belangrijke stap vooruit, want tot nu toe waren er weinig effectieve behandelingen beschikbaar voor deze leverziekte die steeds vaker voorkomt.
Het gaat om semaglutide, dat je misschien kent onder de namen Ozempic of Wegovy voor diabetes en gewichtsverlies. Nu krijgt het medicijn een nieuwe toepassing onder de merknaam Kayshild, specifiek voor mensen met MASH en leververweking. Wat maakt dit zo bijzonder? Nou, het is de eerste keer dat een GLP-1 medicijn officieel mag worden gebruikt voor een leveraandoening. Dat opent nieuwe deuren voor behandeling.
Wat is MASH eigenlijk?
MASH staat voor metabolic dysfunction-associated steatohepatitis. Vroeger noemden we dit non-alcoholische leververvetting. Het komt erop neer dat er te veel vetcellen in je lever zitten, wat chronische ontstekingen veroorzaakt. Je lever raakt als het ware overbelast door al dat vet.
De symptomen zijn niet altijd duidelijk. Sommige mensen voelen zich vooral moe of hebben een ongemakkelijk gevoel rechtsboven in hun buik. Andere signalen kunnen zijn: onverklaarbaar gewichtsverlies, geelzucht, of een opgezwollen buik en benen. Het vervelende is dat veel mensen in het begin helemaal geen klachten hebben.
In Europa heeft ongeveer 5% van de bevolking MASH. Dat klinkt misschien niet veel, maar het gaat om miljoenen mensen. En het aantal stijgt, vooral door de toename van overgewicht en diabetes. MASH kan uiteindelijk leiden tot ernstige leverschade als het niet wordt behandeld.
Hoe werkt semaglutide bij MASH?
Hier wordt het interessant. Semaglutide bindt zich aan de GLP-1 receptor in je lichaam en activeert deze. Maar wacht even - in je lever zitten helemaal geen GLP-1 receptoren. Hoe helpt het medicijn dan tegen een leverziekte?
Het werkt indirect. Semaglutide verbetert verschillende stofwisselingsprocessen in je lichaam. Je verliest gewicht, je bloedsuikerspiegel wordt stabieler, en je vetstofwisseling gaat beter werken. Ook vermindert het ontstekingen in je lichaam. Al deze effecten samen zorgen ervoor dat er minder vet in je lever wordt opgeslagen. Je lever krijgt als het ware de ruimte om te herstellen.
Dit is een mooi voorbeeld van hoe een medicijn op meerdere fronten tegelijk kan werken. Het pakt niet alleen het symptoom aan, maar ook de onderliggende oorzaken zoals overgewicht en verstoorde stofwisseling.
De onderzoeksresultaten die tot goedkeuring leidden
De goedkeuring is gebaseerd op een groot onderzoek met 1197 patiënten die MASH hadden met matige tot ernstige leververweking. Ze kregen 240 weken lang elke week een injectie met 2,4 mg semaglutide of een placebo. Dat is bijna 5 jaar - best een lange tijd om een medicijn te testen.
Na 72 weken keken de onderzoekers naar de tussenresultaten bij 800 patiënten. De cijfers waren indrukwekkend. Bij 63% van de mensen die semaglutide gebruikten, was de leververvetting verdwenen zonder dat de leververweking erger werd. In de placebogroep was dat maar 34%. Dat is bijna twee keer zo veel mensen die baat hadden bij het medicijn.
Ook de leververweking zelf verbeterde bij veel patiënten. 37% van de semaglutide-gebruikers had minder leververweking zonder dat de leververvetting terugkwam. Bij de placebogroep was dit 22%. Deze resultaten laten zien dat semaglutide echt iets doet aan de leverziekte zelf, niet alleen aan de symptomen.
Bijwerkingen en veiligheid
Natuurlijk wil je ook weten wat de nadelen zijn. Bijwerkingen kwamen ongeveer even vaak voor in beide groepen: 86% bij semaglutide en 80% bij placebo. Dat verschil is niet enorm groot.
De meest voorkomende bijwerkingen hadden te maken met je maag en darmen. Mensen die semaglutide gebruikten, hadden vaker last van misselijkheid, diarree, verstopping en braken. Dit zijn bekende bijwerkingen van GLP-1 medicijnen. Ze zijn meestal het ergst in het begin en worden vaak minder na een paar weken.
Het is goed om te weten dat deze bijwerkingen meestal mild zijn en vanzelf overgaan. Toch is het belangrijk om ze te bespreken met je arts, vooral als ze lang aanhouden of erg hinderlijk zijn.
Wat betekent voorwaardelijke goedkeuring?
De Europese geneesmiddelenautoriteit heeft Kayshild voorwaardelijk goedgekeurd. Wat betekent dat? Het medicijn voldoet aan een dringende medische behoefte, er zijn weinig andere behandelingen voor MASH, maar er is nog meer onderzoek nodig.
Novo Nordisk, het bedrijf achter Kayshild, moet later aanvullende gegevens aanleveren. Dit is een gebruikelijke procedure bij nieuwe medicijnen voor ernstige ziektes waarbij patiënten niet kunnen wachten tot alle onderzoeken zijn afgerond. De veiligheid en werkzaamheid zijn al voldoende aangetoond, maar meer langetermijngegevens zijn welkom.
Nu wacht Kayshild op de definitieve beslissing van de Europese Commissie. Als die positief is, wordt het medicijn beschikbaar in alle EU-landen. De precieze gebruiksinstructies komen dan beschikbaar op de website van de EMA in alle officiële EU-talen.
Wat betekent dit voor patiënten?
Voor mensen met MASH is dit echt goed nieuws. Tot nu toe was de behandeling vooral gericht op leefstijlveranderingen: afvallen, gezonder eten, meer bewegen. Dat blijft belangrijk, maar nu is er ook een medicijn dat kan helpen.
Vooral voor mensen die moeite hebben om af te vallen of bij wie leefstijlveranderingen alleen niet genoeg effect hebben, biedt dit nieuwe mogelijkheden. Het medicijn kan helpen om de leverziekte te stoppen of zelfs terug te draaien voordat er blijvende schade ontstaat.
Wel is het belangrijk om realistische verwachtingen te hebben. Niet iedereen reageert even goed op het medicijn. En zoals gezegd, het werkt het beste als onderdeel van een breder behandelplan met aandacht voor voeding en beweging.
